Dragen landelijke initiatieven, zoals de Koningsspelen of Kinderboekenweek, meer bij aan een gevoel van verbondenheid van leerlingen dan schooleigen activiteiten?
We weten niet of landelijke initiatieven zoals Koningsspelen of Kinderboekenweek méér bijdragen aan de verbondenheid van leerlingen omdat er geen onderzoek naar is gedaan. Het beperkte onderzoek naar schoolbrede activiteiten, landelijk of niet, laat zien dat leerlingen die positiever zijn over deze activiteiten zich meer verbonden voelen met school. Het is echter niet duidelijk of de activiteiten daaraan bijdragen. Wel lijken activiteiten meer kans te hebben om bij te dragen aan verbondenheid wanneer leerlingen elkaar over klasgrenzen heen ontmoeten, de school de activiteit gezamenlijk draagt en deze structureel is ingebed.
Gepubliceerd:
Veel scholen doen jaarlijks mee aan uiteenlopende landelijke initiatieven, zoals de Koningsspelen, de Kinderboekenweek, de Week van het Geld, de Week van Respect en de Landelijke Opschoondag. Elk initiatief richt zich op een eigen doel, zoals lezen, omgaan met geld, respect of duurzaamheid, en niet persé op verbondenheid. Het bijzondere van deze activiteiten is dat leerlingen door het hele land tegelijk meedoen, wat mogelijk een gedeeld gevoel van verbondenheid oproept. Toch is niet bekend of landelijke initiatieven daadwerkelijk meer bijdragen aan het gevoel van verbondenheid dan vergelijkbare activiteiten die scholen zelf organiseren. Landelijke initiatieven worden vooral geëvalueerd op bereik en bekendheid; effectonderzoek ontbreekt
Respect Foundation. (2026). Week van Respect 2025: Impactverslag. https://weekvanrespect.nl/wp-content/uploads/2026/02/Week-van-Respect-2025_impactverslag.pdf
. Daardoor is onduidelijk of ze leerlingen zich meer verbondenheid laten voelen dan bijvoorbeeld een eigen sportdag of themaweek.
Schoolbrede activiteiten hangen samen met een sterker gevoel van verbondenheid
Naar de relatie tussen schoolbrede activiteiten en verbondenheid is überhaupt weinig onderzoek gedaan. Met schoolbrede activiteiten bedoelen we kortdurende activiteiten waaraan de hele school deelneemt, voortkomend uit een landelijk initiatief of de school zelf. Het beperkte onderzoek hierover wijst erop dat leerlingen die positief zijn over schoolbrede activiteiten zich doorgaans ook meer verbonden voelen met school
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
. Of deze activiteiten de verbondenheid daadwerkelijk versterken, is niet bekend.
Dat leerlingen schoolbrede activiteiten in verband brengen met verbondenheid, komt naar voren in onderzoeken in verschillende landen en onder verschillende leeftijdsgroepen. Zo noemen basisschoolleerlingen van Australische scholen, op de vraag op welke momenten zij zich verbonden voelen met hun school, vooral schoolbrede evenementen zoals een ‘International Day’ of een schooljubileum
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
. Waarom zulke activiteiten verbinden, laat een vragenlijstonderzoek in het Finse voortgezet onderwijs zien: niet de activiteit zelf, maar vooral de sociaal-emotionele beleving zoals plezier, betrokkenheid en het gevoel erbij te horen, hangt sterk samen met schoolverbondenheid
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
.
Of schoolbrede activiteiten de verbondenheid van leerlingen daadwerkelijk versterken, hangt sterk af van het gemeenschapsgevoel dat al op een school bestaat. Dit blijkt uit interviews onder Finse middelbare scholieren
Niemi, P. M. (2017). Students’ experiences of social integration in schoolwide activities—an investigation in the Finnish context. Education Inquiry, 8(1), 68-87.
. Leerlingen van scholen met een goede onderlinge sfeer geven aan dat schoolbrede activiteiten bijdragen aan het gevoel ergens bij te horen, terwijl leerlingen van scholen met een minder goede onderlinge sfeer weinig verschil ervaren. Sommige leerlingen op scholen met weinig gemeenschapsgevoel voelen zich door schoolbrede activiteiten juist minder verbonden, bijvoorbeeld door de angst om gepest te worden of af te gaan voor de groep.
Wat maakt een activiteit verbindend voor leerlingen?
Of een schoolbrede activiteit leerlingen verbindt, lijkt af te hangen van hoe de leerlingen de activiteit beleven en de wijze waarop de activiteit invulling krijgt. Onderzoeken hiernaar tonen geen directe effecten aan, maar bieden wel voorzichtige aanwijzingen voor drie kenmerken:
- leerlingen ontmoeten elkaar
- de school draagt de activiteit samen
- de activiteit sluit aan bij de school
Leerlingen ontmoeten elkaar
De band tussen leerlingen lijkt de sleutel te vormen: leerlingen die zich sterk met elkaar verbonden voelen, voelen zich ook meer verbonden met hun school
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
. Schoolbrede activiteiten voegen daar iets aan toe. Ze brengen leerlingen over klas- en vriendschapsgrenzen heen met elkaar in contact. Leraren en ouders beschrijven in een studie op drie Australische scholen (basis-, voortgezet en speciaal onderwijs) hoe uit schoolbrede activiteiten nieuwe vriendschappen zijn ontstaan
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
.
De school draagt de activiteit samen
Leerlingen voelen zich meer verbonden bij activiteiten die ze samen met leraren, en soms ook ouders, vormgeven. Ze voelen zich daardoor samen verantwoordelijk. In het Australische voorbeeld is "gedragen door de schoolgemeenschap" een van de kenmerken van activiteiten waarin leerlingen, personeel en ouders elkaar ontmoeten. De onderlinge ontmoetingen gaan samen met wederkerige relaties en met een sterker gevoel van verbondenheid
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
.
Ook het contact tussen leerlingen en leraren speelt mee: doordat leraren meedoen aan de activiteiten, leren zij hun leerlingen beter kennen, wat samenhangt met verbondenheid
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Verder voelen leerlingen zich meer verbonden wanneer ze zelf een actieve rol spelen in de activiteit. Geïnterviewde leerlingen vertellen dat het uitmaakt of iedereen iets te doen heeft. Als slechts een select groepje alle taken krijgt voelen leerlingen zich juist minder onderdeel van de gemeenschap
Niemi, P. M. (2017). Students’ experiences of social integration in schoolwide activities—an investigation in the Finnish context. Education Inquiry, 8(1), 68-87.
.
De activiteit sluit aan bij de school
Tot slot hangt verbondenheid samen met de manier waarop de activiteit in school is ingebed. Een activiteit hangt sterker samen met verbondenheid als ze terugkeert en past bij wat de school al doet
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
. Losse, op zichzelf staande activiteiten kunnen leraren en scholen extra belasten en het bestaande gevoel van verbondenheid ondermijnen
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
. Inbedding is ook nodig omdat de ervaringen die leerlingen en andere betrokkenen tijdens een activiteit opdoen niet vanzelf meegaan naar de dagelijkse schoolpraktijk. Scholen doen er daarom goed aan al vóór de activiteit te bedenken hoe zij daarna voortbouwen op de opbrengsten. Opgebouwde relatie en vaardigheden kunnen anders op langere termijn wegebben
Willis, B., & Reaney‐Wood, S. (2026). Flourishing through adventure learning: A (semi) cautionary tale. British Educational Research Journal.
.
Kennismakelaar: Surya Carrilho
Antwoordspecialist: Janneke de Ruiter
Referentie: Kennisrotonde (2026). Dragen landelijke initiatieven, zoals de Koningsspelen of Kinderboekenweek, meer bij aan een gevoel van verbondenheid van leerlingen dan schooleigen activiteiten? (KR. 3195)
Geraadpleegde bronnen
Respect Foundation. (2026). Week van Respect 2025: Impactverslag. https://weekvanrespect.nl/wp-content/uploads/2026/02/Week-van-Respect-2025_impactverslag.pdfNiemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
Niemi, P. M. (2017). Students’ experiences of social integration in schoolwide activities—an investigation in the Finnish context. Education Inquiry, 8(1), 68-87.
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). [Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools] International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Niemi, P. M. (2017). Students’ experiences of social integration in schoolwide activities—an investigation in the Finnish context. Education Inquiry, 8(1), 68-87.
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
Willis, B., & Reaney‐Wood, S. (2026). Flourishing through adventure learning: A (semi) cautionary tale. British Educational Research Journal.
Hoenig, J. F., & Cumming, T. M. (2026). Lessons from primary school students’ perceptions of the factors that influence school connectedness. British Educational Research Journal.
Niemi, P. M., & Hotulainen, R. (2015). Enhancing students’ sense of belonging through school celebrations: A study in Finnish lower-secondary schools. International Journal of Research Studies in Education, 5(2), 43-58.
Niemi, P. M. (2017). Students’ experiences of social integration in schoolwide activities—an investigation in the Finnish context. Education Inquiry, 8(1), 68-87.
Respect Foundation. (2026). Week van Respect 2025: Impactverslag. https://weekvanrespect.nl/wp-content/uploads/2026/02/Week-van-Respect-2025_impactverslag.pdf
Rowe, F., & Stewart, D. (2011). Promoting connectedness through whole‐school approaches: Key elements and pathways of influence. Health Education, 111(1), 49-65.
Willis, B., & Reaney‐Wood, S. (2026). Flourishing through adventure learning: A (semi) cautionary tale. British Educational Research Journal.
