Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Wanneer het aantal aanmeldingen voor een school voor voortgezet onderwijs het aantal beschikbare plekken overtreft, heeft de school verschillende opties. De school kan leerlingen toelaten volgens datum van aanmelding of door te loten. Ook kan de school meer leerlingen tot de brugklassen toelaten. In sommige plaatsen werken gemeente en scholen samen met een centraal inschrijfsysteem, waar ouders en leerlingen hun voorkeur(en) opgeven. Daarbij wordt op basis van algoritmes – waarin ook toevalsfactoren een rol spelen – plaatsing bepaald.
Schoolkeuze
Ouders en leerlingen houden bij hun schoolkeuze voortgezet onderwijs vooral rekening met reisafstand, kwaliteit van het onderwijs, keuzes door vriendjes, specifiek aanbod (muziek, sport, tweetalig onderwijs), denominatie en pedagogisch-didactische visie. Daarnaast is de variatie van het onderwijsaanbod relevant. Er is bij ouders en leerlingen een voorkeur voor mogelijkheden tot doorstromen naar een hoger niveau, terwijl ze de kans op afstroom liever beperken. Dit zijn vermoedelijk ook de belangrijkste aspecten waarop de initiële keuzes plaatsvinden. Als het gaat om aanmelding spelen mogelijk ook andere zaken mee, waaronder loting.
Overaanmelding
Slechts één studie geeft inzicht in de reacties van ouders op een lotingssysteem. Het betreft een studie van vijftien jaar geleden toen in Amsterdam het huidige systeem van centrale aanmelding nog niet bestond, en sommige populaire scholen loting toepasten bij overaanmeldingen. De overgrote meerderheid van de ouders (87 procent) bleek daar mee bekend. Driekwart van de ouders zou zich echter niet door loting laten weerhouden en hun kind gewoon aanmelden. Eén op de tien ouders zou vanwege de loting (en dus onzekerheid over een plaats) een andere school kiezen. Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat als de verwachte overaanmelding minder dan tien procent is, loting kan leiden tot minder dan het gewenste aantal inschrijvingen.
Een alternatief voor loting is het vergroten van brugklassen. Maar ja, juist kleinere klassen dragen bij aan meer leerwinst, betere leerprestaties bij leerlingen en betere leerprocessen in de klas. Dat leidt tot de conclusie dat vergroten van klassen gepaard moet gaan met aanvullende maatregelen om leerprestaties op peil te houden.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (Kennismakelaar Kennisrotonde).
