Personen met een autismespectrumstoornis (ASS) nemen de wereld anders waar en verlenen op een andere manier betekenis aan die wereld. Deze stoornis beïnvloedt dus ook studie- en leerprocessen van een vreemde taal.
Leervoorwaarden voor studenten met ASS
Onderwijs dat aansluit bij de leefwereld van studenten met ASS bevordert het leerproces. Docenten kunnen deze studenten vragen naar wat een vreemde taal leren voor hen zinvol maakt. En welke interesses, wensen, behoeften en uitdagingen daarbij horen. Vragen die relevant zijn voor alle taalstudenten, maar extra belangrijk om te bespreken met studenten met ASS. Dat vergroot het wederzijds begrip, de leermotivatie, de attitude en de betrokkenheid. Ook creëert het een veilige leeromgeving.
Daarnaast is autismevriendelijke informatievoorziening van leermateriaal zinvol. Docenten doen er goed aan om – liefst samen met studenten – het aanbod, de toegankelijkheid, de concreetheid en de dosering van (online)leerstof te controleren. Dat voorkomt onrust en stress bij de studenten. Verder helpt een prikkelarme omgeving. Zo’n omgeving biedt veiligheid, rust en concentratie om te leren.
Cognitieve gedragskenmerken
Een belangrijke factor voor leren is voorkennis activeren. Studenten met ASS kunnen relevante voorkennis – zoals feiten, betekenissen, persoonlijke ervaringen en leerstrategieën – minder snel en bewust oproepen. Effectieve strategieën om voorkennis te activeren zijn directe instructie en geheugensteuntjes aanbieden. Daarnaast kunnen docenten de informatieverwerking bij studenten met ASS bevorderen door heldere instructie te geven en opdrachten voor te doen. Ook zijn deze studenten gebaat bij overzicht, structuur en dosering van informatie.
Bij personen met ASS kan er sprake zijn van een impulsieve aanpak van opdrachten en blijven vasthouden aan eerdere oplossingsmethoden, ook als die niet werken. Voor een effectieve manier van werken, zullen zij eerst moeten leren plannen. Andere leervaardigheden zijn onder meer onderscheid aanbrengen tussen hoofd- en bijzaken en relevante informatie selecteren.
Sociale interactie en communicatie verdienen extra aandacht
Een vreemde taal leren betekent ook sociaal-communicatief vaardig worden in die taal. Hoe ga je met een gesprekspartner om en zorg je dat je elkaar begrijpt? Sociale interactie en communicatie, bijhorende regels, en normen en waarden kunnen voor studenten met ASS lastig zijn. Een verkeerde interpretatie kan resulteren in negatieve oordelen door de gesprekspartner zonder ASS. Ook hier kan de taaldocent faciliteren door de betekenis en het gebruik van gezichtsuitdrukkingen, oogcontact en handgebaren in de verschillende culturele en gesprekscontexten van een taal bespreekbaar te maken.
Daarnaast lijken personen met ASS datgene wat de ander zegt vaak letterlijk op te vatten en begrijpen ze de indirecte betekenissen van een taaluiting niet altijd. Dit geldt overigens vooral voor hen die ook moeite hebben met het begrijpen van taal in het algemeen. Taaldocenten doen er daarom goed aan eerst het niveau van de moedertaal te bepalen. Vervolgens kunnen ze dan bijvoorbeeld de betekenis van figuurlijke taal – in beide talen – concreet bespreken en deze in verschillende gesprekscontexten laten oefenen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Antje Orgassa (antwoordspecialist) en José Mulder (kennismakelaar Kennisrotonde).
