Bevorderen andere taken of een financiële beloning na een professionaliseringstraject het werkgeluk van leraren?

Professionalisering is belangrijk voor de kwaliteit van het werk en voor het werkgeluk van leraren. Of specifiek nieuwe taken of een financiële beloning na een professionaliseringstraject bijdragen aan werkgeluk is niet onderzocht. Meer in het algemeen is wel duidelijk dat het de moeite loont om te investeren in het werkgeluk van werknemers.

Gepubliceerd:

Foto: Monkey Business Images / Shutterstock

In het kort

Leraren professionaliseren zich informeel op de werkplek en formeel tijdens opleidingen, scholingen en trainingen. Daarbij kunnen ze verschillende doelen nastreven, waaronder persoonlijke identiteitsontwikkeling als leraar of ontwikkeling op vakinhoudelijke of pedagogisch-didactisch vlak. Een ander doel is ontwikkeling van niet-lesgebonden rollen zoals ontwerpen, ontwikkelen en organiseren van onderwijs, collega’s begeleiden en onderzoekend werken. Enkele kenmerken van effectieve professionalisering zijn dat deze direct verband houden met het leraarsberoep, dat leraren samenwerken en dat de professionalisering is ingebed in de schoolcontext en het beleid.

Professionalisering verlicht werkdruk en bevordert werkgeluk

Als scholen leraren ruimte geven om (binnen kaders) zelf hun werk, ontwikkeling en loopbaan vorm te geven, draagt dat bij aan de kwaliteit van het werk. Ook lijken werkdruk en werkgeluk daar baat bij te hebben. Leraren die professionele ruimte ervaren, voelen minder werkdruk of kunnen deze beter hanteren. Wanneer de schoolleiding leraren ruimte geeft om zich te ontwikkelen en hun kwaliteiten ziet en waardeert, voelen leraren zich gelukkiger.

Werknemers actief waarderen is belangrijk

Schoolleiders hebben verschillende mogelijkheden om leraren actief te waarderen. Leidinggevenden kunnen bijvoorbeeld leraren gelegenheid geven om nieuwe competenties die ze in opleidingen hebben verworven, in te zetten in nieuwe taken. Dit vraagt om gericht personeelsbeleid, waarin bijvoorbeeld leidinggevenden al tijdens de periode dat leraren een masteropleiding volgen, met hen kijken naar mogelijkheden om hun verworvenheden in te zetten.

Ook een financiële beloning na het volgen van een opleiding kan een blijk van waardering zijn. Het is daarbij wel belangrijk dat er in de school draagvlak is voor dergelijke vormen van prestatiebeloning. Een risico kan zijn dat het vooruitzicht van een financiële beloning de intrinsieke motivatie om een opleiding te volgen of een andere extra inspanning te leveren, vermindert.

Investeren in werkgeluk loont de moeite

Dat nieuwe taken of een financiële beloning na een professionaliseringstraject bijdragen aan werkgeluk valt niet met zekerheid te stellen. De complexe relatie tussen professionalisering, waardering en werkgeluk is namelijk niet als zodanig onderzocht. Wel duidelijk is dat – meer in het algemeen – het de moeite loont om te investeren in werkgeluk van werknemers. Gelukkige werknemers zijn productiever en ze vallen en stromen minder vaak uit. Ze hebben ook een hoger inkomen.

De richting van de verbanden is lastig bepalen, maar het beschikbare onderzoek wijst erop dat werkgeluk vaak voorafgaat aan loopbaansucces, en dat bijvoorbeeld stimuleren van positieve emoties bijdraagt aan betere werkprestaties.

Meer weten?

Themapagina van Onderwijskennis (NKO) over professionalisering van leraren

Themapagina van Onderwijskennis (NKO) over prestatiebeloning in het onderwijs

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Mieke Koeslag-Kreunen (expert werken in onderwijs) en Piety Runhaar (expert HRD in organisaties) geconsulteerd.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Basisscholen kunnen masteropgeleide leerkrachten onder meer inzetten bij het ontwerpen van lessen en bij lesbezoek. Persoonlijke kenmerken en leiderschapskwaliteiten van masteropgeleiden verhogen hun bijdrage aan de schoolkwaliteit. Het gaat dan om geloofwaardigheid, geloof in eigen kunnen en het vermogen om collega’s te mobiliseren. Ook schoolkenmerken zijn van belang, zoals inbedding in het personeelsbeleid, het inzetten van verschillende typen masters, en erkenning en ondersteuning door het management. Voorts helpen een sterk netwerk in de school, en een open en lerende cultuur.

    Lees meer

    Verschillende partijen in het onderwijs nemen maatregelen om het lerarentekort in het po en vo aan te pakken. Vaak is echter niet hard te maken of deze maatregelen ook echt werken. Dat komt onder andere doordat het niet eenvoudig is om effecten aan te tonen. In het algemeen geldt dat maatregelen het meest effectief zijn als ze onderdeel zijn van een bredere strategie en niet op zichzelf staan. Financiële prikkels kunnen helpen, hoewel onderzoek een grote variatie laat zien in de effectiviteit van dit soort maatregelen. Ook klassenvergroting kan bijdragen aan terugdringen van het lerarentekort. Maar dit brengt het risico met zich mee dat het negatief uitpakt voor de leerprestaties van leerlingen en het werkplezier van leraren. 

    Lees meer