26 maart 2025
Voor Myrte aanleiding om de hulp van de Kennisrotonde in te roepen. “Ik wilde weten hoe je de woordenschat en leesvaardigheid van juist de zwakkere lezers op een vwo kunt verbeteren. Als docent heb je vaak niet de tijd om dit in de wetenschappelijke literatuur uit te zoeken. Of je hebt geen toegang. Daarnaast is het moeilijk om te bepalen hoe representatief onderzoek is, en of je uitkomsten een-op-een kunt overnemen.”
Onderbouwing voor aanpassingen taalonderwijs
Myrte was daarom blij dat ze haar vraag kon voorleggen aan de Kennisrotonde. Naar zwakkere lezers op het vwo bleek niet veel onderzoek te zijn gedaan, de aandacht is meer gericht op andere schoolniveaus. Voor het antwoord waren de experts dus aangewezen op algemener, internationaal onderzoek. Dat leverde toch wel handvatten op om de taalvaardigheid van vwo-leerlingen te verbeteren.
In het kort: docenten doen er goed aan de woordenschat en leesmotivatie van hun leerlingen te vergroten, en hen leesstrategieën aan te leren. Ook in andere vakken moet er voldoende aandacht zijn voor taal. En scholen dienen een breed gedragen taalbeleid te ontwikkelen. “Het antwoord geeft een mooie onderbouwing voor aanpassingen in het onderwijs. Het geeft scholen houvast waar te beginnen”, zegt Myrte. “Ze moeten het wel vertalen naar hun eigen context.”
Enthousiaste taaldocenten
Toen het antwoord in het najaar van 2024 gereed was, werkte ze niet meer op het Coornhert. “Maar de uitkomsten heb ik natuurlijk gedeeld.” Hoewel ze inmiddels op enige afstand staat van de school, weet ze dat deze nu meer aandacht heeft voor taalsteun. Het Coornhert zet daarbij in op een breed taalbeleid. “Best een uitdaging, want het betekent dat je alle docenten hierin zoveel mogelijk moet meekrijgen.”
Ook in haar huidige werk gebruikt Myrte het Kennisrotonde-antwoord. Bij Expertis adviseert ze po- en vo-scholen over taalonderwijs. “Voor veel scholen is met name het brede taalbeleid echt een eye-opener! Maar het is makkelijker gezegd dan gedaan. Het begint ermee dat de schoolleiding het belang ervan moet inzien. Het moet niet alleen neerkomen op enkele enthousiaste taaldocenten, die taal sowieso leuk vinden.”
Breed taalbeleid voor álle leerlingen
Het is belangrijk om te werken vanuit de ‘taalleerbehoefte’ van leerlingen, aldus Myrte. “Wat hebben zij nodig? Als je van daaruit vertrekt, lukt het vaak wel om vakdocenten mee te krijgen. Leerlingen weten bijvoorbeeld niet altijd een goed antwoord te formuleren op het eindexamen. Kennen ze de stof dan niet voldoende, of ligt het aan hun taalbeheersing? Soms begrijpen ze niet precies wat wordt gevraagd.” Bij breed taalbeleid gaat het ook niet alleen om kinderen met een taalachterstand, maar om álle kinderen.
Wat doen scholen die een breed taalbeleid voorstaan nu concreet anders? “Ze besteden meer aandacht aan leesbevordering. Maken daar bewust ruimte voor in het rooster. Ze breiden hun bibliotheekbestand uit met boeken die leerlingen interessant vinden. Ze bouwen vaste routines in om aandacht te besteden aan taal.”
Ook verrijkend voor leraren
Myrte vervolgt: “Sommige scholen gaan aan de slag met ‘woorden van de week’. Daarin staan cognitief complexere begrippen centraal. Het is belangrijk om meer stil te staan bij school- en vaktaal. In eerste instantie is niet iedereen het daarmee eens. Maar bij alle vakken komt veel taal kijken. Neem een woord als ‘kracht’; dat betekent in de natuurkunde iets heel anders dan in ons dagelijks taalgebruik. Het is goed om daar aandacht aan te besteden. Taal is toch de poort naar kennis.”
Meer aandacht voor taal kan heel verrijkend zijn voor leerlingen. Maar ook voor leraren. Myrte noemt het gebruik van ‘rijke teksten’: “Veel methoden hebben hun taalgebruik behoorlijk versimpeld, om tegemoet te komen aan het niveau van leerlingen. Maar dat heeft als nadeel dat leerlingen minder in aanraking komen met rijke teksten, zoals krantenartikelen en verhalende teksten. Die zijn niet voor school geschreven, maar bieden juist de rijke, complexe taal die vaak mist in lesboeken. Vakdocenten worden hier vaak erg enthousiast van, ze kunnen met die teksten dieper ingaan op hun vak!”
Hier vind je het uitgebreide antwoord op deze onderzoeksvraag
